นิยามสิ่งมีชีวิต

        โดยทั่วไปบนโลกนี้ เราสามารถจำแนกสิ่งมีชีวิตออกจากสิ่งไม่มีชีวิตได้โดยไม่ยาก อย่างไรก็ตามการจำแนกสิ่งที่มีขนาดเล็กจนไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าและมีการเปลี่ยนแปลงช้าว่าเป็นสิ่งมีชีวิตหรือไม่นั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย อาจต้องใช้เครื่องมือในการทดสอบหรือเฝ้าติดตามดูการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะเวลานาน  ดังนั้นในการพิสูจน์สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนดาวดวงอื่นจึงเป็นเรื่องที่ยากมาก เพราะปัจจัยและสภาพแวดล้อมไม่เหมือนบนโลกและอาจอยู่นอกเหนือจินตนาการของมนุษย์  นักวิทยาศาสตร์จึงกำหนดสมบัติของสิ่งมีชีวิตอย่างที่เรารู้จักกันบนโลก (Earth's life forms)  ดังนี้ 

    1. มีองค์ประกอบเป็นคาร์บอน
    2. มีเนื้อเยื่อหรือผนัง ไว้สร้างสภาพแวดล้อมภายใน 
    3. ต้องใช้พลังงานเพื่อที่จะรักษาสถานภาพของระบบภายใน
    4. ต้องการน้ำในสถานะของเหลว
    5. มีความสามารถในการสกัดพลังงานจากสิ่งแวดล้อม  
    6. กระบวนการเผาผลาญภายใน (Metabolic) นำมาซึ่งการแลกเปลี่ยนสสารทั้งในสถานะแก๊ส ของเหลว และของแข็ง (เช่น ต้องการนำเข้าวัตถุดิบและปลดปล่อยของเสีย) 
    7. มีการเจริญเติบโต การแบ่งเซลล์ การสืบพันธ์ (Reproduction) หรือการจำลองแบบตัวเอง (Replication)
    8. มีการวิวัฒนาการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อม 
        ในสมบัติแปดข้อนี้ สิ่งที่โดดเด่นซึ่งช่วยให้เราสามารถจำแนกสิ่งมีชีวิตออกจากสิ่งที่ไม่มีชีวิตได้อย่างชัดเจนที่สุดก็คือ การสืบพันธุ์และความเบี่ยงเบนทางพันธุกรรม  หรืออาจกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่า  สิ่งมีชีวิตมีความสามารถในการปรับตัวเองโดยกระบวนการคัดเลือกของธรรมชาติ (Natural selection) ตามที่ ชาร์ล ดาวิน (Charles Dawin) นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษในคริสต์ศตวรรตที่ 19 ได้บันทึกไว้  


ภาพที่ 1 ปัจจัยสามประการของสิ่งมีชีวิต

        NASA ได้นำสมบัติแปดประการข้างต้นมาสรุปว่า สิ่งมีชีวิตประกอบด้วยปัจจัย 3 ประการ คือ 
    • สสาร (Matter) สิ่งมีชีวิตต้องการวัตถุดิบจากภายนอกมาใช้สร้างร่างกาย และสร้างพลังงานเพื่อขับเคลื่อนร่างกาย และขับถ่ายของเสียกลับคืนสู่สิ่งแวดล้อม 
    • พลังงาน (Energy) สิ่งมีชีวิตเปลี่ยนวัตถุดิบ (อาหาร) ให้เป็นพลังงานหล่อเลี้ยงระบบร่างกาย และถ่ายเทพลังงานกลับคืนสู่สิ่งแวดล้อม  ชีวิตไม่สามารถดำรงอยู่ได้โดยไร้พลังงาน  
    • ข้อมูลข่าวสาร (Information) เราคงปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ชีวิตจำเป็นต้องมีข้อมูลข่าวสาร หากปราศจากข้อมูลข่าวสารแล้วเซลล์จะทำงานไม่ได้ ข่าวสารที่ว่านี้ซ่อนอยู่ในรหัสพันธุกรรมในรูปขององค์ประกอบทางเคมี ซึ่งจะระบุหน้าที่ของแต่ละเซลล์ ให้ทำงานร่วมกันไปตามแต่ละฟังก์ชั่น แม้ว่าสิ่งมีชีวิตจะตายจากไปแล้ว แต่ข่าวสารยังจะต้องดำรงอยู่และถ่ายทอดไปตามพันธุกรรม หากปราศจากข่าวสารแล้ว ชีวิตไม่สามารถดำรงอยู่ได้เลย 
        ท่านสามารถดาวน์โหลดเอกสาร NASA Life on Earth…and elsewhere? ได้ที่ไฟล์แนบด้านล่าง 

Ċ
ERG.pdf
(3208k)
LESA,
22 ส.ค. 2555 19:34
Comments